ليكوال: عبدالرحمن محمود
بي بي آمنه د رسول الله صلی الله علیه وسلم مور او عبدالله یې پلار وو، د بي بي آمنې د حمل دوه میاشتې پوره شوې وې چې خاوند یې د شام له تجارت څخه د را ګرځېدو په حالت کې د خپلو ماماګانو سره په یثرب کې مېلمه شو او هلته یې د أجل داعي ته لبیک ووایه او وفات شو، د بي بي آمنې د حمل نېټه پوره شوه، رسول الله صلی الله علیه وسلم په (۵۷۱)م کال، چې د عام الفیل أول کال وو، و دنیاء ته راغی، عام الفیل هغه کال وو چې أبرهة الأشرم د مکې مکرمې د نړولو اراده وکړه مګر الله جل جلاله یې مکر أو کید نامراده کړ، مکه مکرمه یې وساتله، دا حادثه د عربو لپاره ډېره مهمه وه نو ځکه خو دوی د تاريخ پیل له دغه کال څخه کاوه.
رسول الله صلی الله علیه وسلم باندې خپل نیکه عبدالمطلب د محمد نوم کېښود، د رسول الله صلی الله علیه وسلم قابله / دايه. ( الشفاء) د ابن عوف رضي الله عنه مور وه، أول چې یې و رسول الله صلی الله علیه وسلم ته شيدې / تی ورکړ هغه ثویبه د ابولهب مینځه وه.
د قریشو عادت دا وو چې خپل ماشومان به یې د ښه پرورش لپاره و صحراؤ ته لېږل، او معمول دا وو چې ټولی ټولی ښځې به راتلې او د أجرت په توګه به یې ماشومان أخیستل بیا به یې و دښتو ته بېول او ساتنه به یي ورڅخه کول.
یوه ورځ د بني سعد د قبیلې ښځې و مکې ته راغلې، هر یوې خپل ځان ته ماشوم پیدا کړ، خو یوې هم و محمد ( صلی الله علیه وسلم) ته زړه ښه نکړ ځکه چې هغه یتیم او فقیر وو، فقط حلیمه چي د أبي کبشه مېرمن وه بل ماشوم یې پیدا نکړ نو مجبورا یې محمد ( صلی الله علیه وسلم) واخیست،بي بي حلیمې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم واخیست د خیر او برکتونو ورته مخه شوه، په تیو کې یې شيدې ډېرې شوې، په کومه دښته کې چې أوسېدل واښه او نباتات پکښې پرېمانه شول، پسونه یې ماړه سول، حیونات یې أسوده شول، خلاصه دا چې ټولو بني سعد د برکت احساس کاوه، بي بي حلیمې دا ټول برکت ددغه ماشوم په وجه باله، خاصتا هلته یې ډېر یقین شو چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم شق الصدر وشو.
بي بي حلیمه قیصه کوي چې یوه ورځ محمد د خپلو وړونو سره د کور و شاته په لوبو بوخت وو، چې یو ورور یې په منډه راغی او موږ ته یې وویل چې زموږ هغه قریشي ورور ته دوه خلګ راغله سپینې جامې یې په تن وې بیا یې هغه پرېباسه او نس یې ورڅخه څېرې کړ، موږ هم سمدستي ور ووتلو چې و مو کتل د محمد رنګ تغیر کړی وو، طبعیت یې خسته وو ، ابو کبشه په خپل غېږ کې و نیوی او ورته ویې ویل چې زویه څه در وشوه؟ هغه ورته وویل چې دوه خلک سپینې جامې یې اغوستې وې، چې زه یې ولیدلم یوه و بل ته وویل چې دغه دی؟ هغه ورته وویل هو، بیا يې زه پرې باسلم، نس یې راڅخه چاک کړ، یو شي پسې وګرځېدل هغه یې پیدا کړ او ویې باسه، زه نه یم خبر چې هغه څه شی وو؟
بي بي حلیمې هېڅ کله نه غوښتله چې محمد صلی الله علیه وسلم وخپلې مور ته وسپاري ، مګر کله چې یې دا حادثه ولیدله وارخطاء شوه چې هسې نه په محمد باندې یو څه وشي، نو سمدلاسه یې رسول صلی الله علیه وسلم و خپلې مور بي بي آمنې ته وسپاره.
رسول الله صلی الله علیه وسلم د خپلې موره سره یو ځای سو، عمر یې د څلور کاله په شا وخوا کي وو، بي بي آمنې د خپل خاوند د قبر د زیارت لپاره او د نورو خپلوانو د لیدلو لپاره رسول الله صلی الله علیه وسلم یې د خپل ځانه سره و یثرب ته بوت، کله چې له هغې خوا را ګرځېدله د رب العزت جل جلاله د فیصلې مطابق مور یې هم په أبواء نومي ځای کې وفات شوه، د بي بي آمنې عمر تر شل كاله کم وو چې وفات شوه بلکې خاوند يې عبدالله هم و شل کاله ته نه وو رسېدلی چې وفات شو، ډېر کم داسې پېښېږي چې خاوند او مېرمن یې په همدې عمر کې وفات شي، خو دا ددې لپاره چې رسول الله صلی الله علیه وسلم د هر یتیم لپاره نمونه شي، د دنیاء پر سر داسې یتیم نشته نه مګر رسول الله صلی الله علیه وسلم تر هغه ډېر یتیم وو.
بي بي آمنه چې وفات شوه د رسول الله صلی الله علیه وسلم د ساتنې چارې نیکه یې عبدالمطلب په غاړه واخیستلې، عربو به ویل چې نیکه هم دوهم پلار دی، أم ایمن ورته لکه مور داسې شوه، هغې په رسول الله صلی الله علیه وسلم کې داسې اثار او اخلاق محسوس کړه چې دده په همزولو کې بلکې تر ده په مشرانو کې محال وه چې پیدا شي.
عبدالمطلب د قریشو مشر أو سپینږیری وو، معزز شخصیت وو، د مجلسونو او جوړې او روغې سړی وو، د ده په تربیه کې رسول الله صلی الله علیه وسلم ژوند کاوه، مګر دا صحبت هم ډېر اوږد نشو، عبدالمطلب وفات شو د رسول الله صلی الله علیه وسلم عمر تر أته کاله زیات نه وو، بیا یې د کفالت چارې د أکا أبوطالب پر ذمه شوې، أبو طالب تر حد زیات محبت ورسره کاوه، یو خو یې د خپل ځواني مرګ سکني ورور عبدالله یادګار وو، بل یې پلار عبدالمطلب وصیت هم ورته کړی چې محمد صلی الله علیه وسلم ته به خاص اهتمام کوې ، بل ابو طالب خپله په رسول الله صلی الله علیه وسلم کې داسې أثار لیدلي وه چې یقین يې وو چې دا به په مستقبل کې یو شخصیت جوړیږي.
نور بیا…
المصادر والمراجع: التاريخ الإسلامي لمحمود شاكر، سيرة ابن هشام.
