ډاکټر یوسف اکبري
د شپې ښه خوب د هر چا خوښ وي، دا نه یوازې د انسان مزاج ښه کوي بلکې د سترګو شاوخوا تورو حلقو مخنیوی کوي، همدا ډول مناسبه اندازه خوب د زړه، وزن او ذهني روغتیا لپاره تر ټولو اړین دی.
په نن سبا وخت کې چې د شپې لخوا بوختیاوې زیاتې شوي، چې ورسره خوب هم ګډوډ شوی او هر کس نه شي کولای یوازې د شپې لخوا ټاکلې موده خوب بشپړ کړي.
طبي پوهان د یوه عام کس لپاره په شپه او ورځ کې له ۷ څخه تر ۸ ساعتونو خوب مناسب ګڼي، دوی زیاتوي چې له دې کم او یا زیات خوب په انسان کې د بېلا بېلو ناروغیو لامل جوړیږي، د لا ښه روغتیا لپاره د ورځې نیم ساعت قیلوله غوره لار ده.
دلته هغه زیانونه چې د کم خوب له کبله رامنځته کیږي په نښه کوو:
غوصه
د بې خوبۍ یو ستر لامل دادی چې انسان د ورځې په اوږدو کې له هر څیز څخه شکایت کوي او په کوچني نه کوچني څيز غوصه ورځي، دا د طب له لحاظه یوه ناروغي ګڼل کیږي چې یوازې په ښه او ارام خوب سره له منځه ځي، په یوه نوې څيړنې کې څرګنده شوې چې منفي فکر او زیات شکایت کول د کم یا خراب خوب نتیجه ده، په دې سره انسان د ورځې هیڅ یو کار په سمه توګه نشي ترسره کولی.
سر دردي
د کم خوب دویم زیان دادی چې د ورځې له خوا به مو په سر درد وي، ښکاره خبره ده چې د سر درد انسان هیڅ ډول یوه کار ترسره کولو ته نه پریږدي، پوهان سره په یوه خوله دي چې د ورځې له خوا سر دردي رامنځته کېدل د شپې خراب یا کم خوب لامل دی، دوی وایي چې په کم خوب سره د انسان نیم سر درد کوي، چې ډیر دردونکی وي، همدا ډول هغه کسان چې په خراري/خراټې وهلو یې خوب خرابیږي زیات یې له سردردۍ شکایت کوي.
چاغوالی
د انسان لپاره په عام ډول چاغوالی له کومې ناروغۍ نه کم دی، کم خوب په چاغوالي کې مرسته کوي، ځکه چې په دې سره د انسان د بدني هارمون توسط خرابیږي او زیات کالوریز لرونکې خوړو ته اشتها کیږي، له چاغوالي سربېره کم خوب انسان کې د ستومانتیا ناروغي هم رامنځته کوي.
سترګو لید
د خوب کموالی د سترګو لید کموي، په دې سره انسان ته د ورځې هر څيز خړ خړ یا دوه دوه ښکاري، سترګو ته ارام ورکولو لپاره خوب انتهایي زیات اړین دی.
د زړه ناروغۍ
د یوې څیړنې په دوران کې ځینې کسانو ته تر ۸۸ ساعتونو د ویښ پاتې کېدلو توصیه وشوه، ددې په جریان کې د دغو کسانو د وینې فشار پورته شو، خو کله چې دوی ته یوازې تر ۴ ساعته د شپې بیده کېدو اجازه ورکړل شوه، ددوی د زړه درزا زیاته شوه او بدن کې داسې پروټین رامنځته شول چې د زړه ناروغۍ ګواښ یې زیاتوه.
سست غبرګون
د کم خوبۍ بل زیان دادی چې انسان په ځواب یا غبرګون ښودلو کې سست او ورو وي، د یوې څیړنې له مخې ځینو کسانو ته د پوره او ځینو ته د کم خوب مشوره ورکړل شوه، پایله کې وموندل شوه چې د بشپړ خوب کونکو په پرتله د کم خوب کونکو کارکردګي بیکاره او په غبرګون ښودلو کې سست وو.
انفیکشن یا غلط اغیز
تاسو به لیدلي وي چې د ځینو کسانو زخم ژر نه ښه کیږي، خوب د انسان دفاعي سیستم غوره کوي، که خوب مو کم وي نو زخم به مو انفیکشن اخلي او په ژر ښه کیدو کې به ستونزې ګورئ، ځکه چې د یوې شپې کم خوب هم د باکتریاو پر ضد د انسان په دفاعي سیستم منفي اغیز کوي، چې له کبله یې زخم انفیکشن یا غلط تاثیر اخلي.
تمرکز
د یو چا خبرو ته غوږ نیول، د درس ویلو یا د یوه داسې کار پر مهال چې سوچ، فکر او تمرکز ته اړتیا لري، داسې حال کې مو تمرکز سم وي؟ که ځواب مو هو وي نو ددې لامل د خوب کموالی دی، څیړنې ښيي چې په کم خوب سره انسان د تمرکز له مادې خلاصیږي او ذهن د ستونزو سره مخ کوي چې ورته هر کار سر ته رسول ستونزمن شي.
د واکسینو اثر کمیدل
واکسین عموما بدن د ځانګړو وایروسونو څخه ساتلو لپاره کیږي، خو که چیرې مو خوب کم وي د واکسین اثر مو پر بدن د پوره خوب په پرتله کم وي، ځکه چې کم خوب د انسان دفاعي نظام کمزوری کوي.
په خبرو کې ستونزې
د خوب کموالی د انسان پر خبرو هم اثر کوي، د خبرو پرمهال داسې بریښي چې کومه نشه یې کړې وي، د یوې څیړنې له مخې ځینې کسان د ۳۶ ساعتونو لپاره ویښ پریښودل شول، وروسته د خبرو پرمهال معلومه شوه چې الفاظ ترې ګډوډیږي، تر دې اندازې چې کومه خبره کول غواړي هم په سمه توګه نشي ترسره کولای.
همیشه د زکام او ټوخي ناروغي
که تاسې هر وخت د زکام یا ټوخي ناروغۍ څخه سر ټکوئ، او په یوه ځای بدلولو د زکام سره مخ کیږئ نو ددې یو ښکاره لامل د خوب کموالی هم دی، د یوې څيړنې له مخې هر هغه کسان چې له اوه ساعتونو کم خوب کوي په دوی کې دغه ناروغي درې چنده زیاته موندل کیږي.
خیټې ناروغۍ
په معده کې سوخت، او قبض راتلل هم د کم خوبۍ له کبله رامنځته کیږي، بشپړ خوب مو د قبض په څېر له سختې ناروغۍ ژغورلی شي، همدا ډول د معدې ناروغیو مخه هم نیسي.
شکر
د خوب په دوران کې بدن په میټابولیزم کې راتلونکې خرابۍ له منځه وړي خو برعکس د ویښ پاتې کېدو پرمهال په انسولین کې د حساسیت ګواښ زیاتوي او د دویم ډول شکر په بڼه راوځي، د یوې څیړنې له مخې د شکر د زیاتېدو یو لامل د خوب کموالی دی.
سرطان
د روغتیا پوهان د خوب او سرطان ترمنځ دقیقه اړیکه موندلې او یو شمېر څیړنې یې ترسره کړي، دوی موندلې چې د خوب کموالي سره د بدن دفاعي قوت کمزوری کیږي او په دوی کې د یوه خاص ډول «تي» او د «غټو کولمو» سرطان ګواښ زیاتیږي.
یاداښت
د ځوانۍ پر مهال په خوب کې کموالی دماغي توازن خرابوي او انسان د اوږدې مودې لپاره د یاداښت کمزوری سره مخ کوي، د یوې څیړنې له مخې ویل شوي کوم کسان چې خوب یې په ټاکلې اندازه پوره وي یاداښت یې هم قوي وي او له «الزائمر» ناروغۍ څخه هم ژغورل کیږي.
هر وخت لوږه راتلل
که اعصابو ته له خوب څخه انرژي نه ورکول کیږي نو بدن دغه اړتیا د خوړو په بڼه خپلوي چې هر وخت انسان د لوږې سره مخ کیږي، کم خوب په بدن کې د مړیدلو احساس هر هارمون اغیزمنوي.
پر اراده کنترول نه لرل
کله چې ذهن له ستومانتیا او ستړیا سره مخ وي نو بې له سوچ او فکره ګامونه پورته کیږي، یعنې هر هغه څيزونه چې انسان ته زیان رسوي له دې څخه انکار یا یې مخه نشي نیولای، بې له کومو اړتیاو توکي پلوري، دوی دغه مهال په ښو او بدو نه پوهیږي او بې سوچه ترې کارونه ترسره کیږي.
له وخت وړاندې زړیدل
د مخ ښکلا لپاره خوب تر ټولو اړین دی، د خوب کموالي پرمهال مخ د یو شمېر ستونزو ښکار کیږي چې د مخ ښکلا له منځه وړي، په دې سره د سترګو شاوخوا تورې حلقې رامنځته کیږي، همدا ډول په مخ کې غونجوالی رامنځته کوي، خلاصه دا چې کم خوب په بدن کې د پوستکي پروټین او نورې مادې په سمه توګه کار ته نه پرینږدي او د مخ غونجوالي لامل کیږي، په یاد ولرئ چې له اندازې زیات خوب هم د پوستکي غونجوالي لامل کیږي.
ډپریشن/خپګان
له یوې څیړنې څرګنده شوه چې کم خوب که څه هم د انسان مزاج ګډوډوي خو سربېره پر دې په انسانانو کې د پریشن او خپګان ناروغي هم زیاتوي، د خوب کموالي له کبله د خاوند او میرمنې ترمنځ جګړې او تاو تریخوالی هم رامنځته کیږي، د پوهانو د وینا سره سم بې خوبي انسان کې د خپګان او ډپریشن ګواښ دوه چنده لوړوي.
عضلات کمزورې کوي
د خوب کمښت بدن کې د هارمونونو نظام بدلوي چې بدن ته د عضلاتو جوړولو او کمزوري له منځه وړلو کې ستونزې رامنځته کیږي، همدغه لامل دی چې عضلاتو ته زیان رسیږي او ددې درملنه هم ستونزمنه شي، له یوې څیړنې څرګنده شوې چې د خوب په جریان کې بدن ته وده ورکونکې او زیان له منځه وړونکي هارمونونو ویستل، چټکیږي، د فټنس «Fitness» روغتیا پوهان هم د عضلاتو قوي کولو لپاره پوره خوب اړین ګڼي.
