ليکوال : م، نجم الرحمن (فضلي)
د لمانځه فضيلت
نبي کريم صلى الله عليه وسلم فرمايلي : د اسلام بنياد په پنځو شيانو دى :
(١) د توحيد او رسالت اقرار کول :
(٢) د لمانځه کول :
(٣) د زکات ورکول :
(٤) د رمضان المبارک مياشتې روژې نيول :
(٥) د وس او طاقت درلودلو په حال کې حج کول.
نبي کريم صلى الله عليه وسلم فرمايلي : د ايمان او کفر په مينځ کې لمونځ حد فاصل دى (مسلم شريف).
نبي کريم صلى الله عليه وسلم فرمايلي : چا چې قصداً لمونځ پريښود هغه کافر دى (مشکوة)
حضرت ابن مسعود = فرمايي : ما يو ځل له رسول الله صلى الله عليه وسلم څخه پوښتنه وکړه چې الله تعالى ته په ټولو عبادتونو کې کوم يو عبادت ډير غوره دى؟ رسول الله صلى الله عليه وسلم وفرمايل : چې لمونځ د الله تعالى ‘ په نزد د يوه لمانځه ډيره لويه رتبه دى، هيڅ عبادت د الله تعالى په نزد له لمانځه څخه ډير خوژ نه دى، الله تعالى ‘ په خپلو بندګانو باندې پنځه وخت لمونځ فرض کړى دى، د هغو د کولو ډير لوى ثواب دى او د هغو د پريښودو ډير وبال دى، په حديث شريف کې راځي : څوک چې په ښه طريقه اودس وکړي او زړه له اخلاصه په ښه طريقه لمونځ وکړي، د قيامت په ورځ به الله تعالى د هغه واړه او غټ ګناهونه ټول وبخښي او جنت به ورکړي، او رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمايلي : لمونځ د دين ستنه دى، چا چې لمونځ په ښه طريقه وکړ هغه د دين سنته ودروله او چا چې دغه سنته وغورځوله (يعنې لمونځ يې نه کولو) هغه دين برباد کړ، او رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمايلي : د قيامت په ورځ به لومړى د لمانځه په هکله پوښتنه کيژي او د لمونځ کونکو لاسونه، پښې او مخونه به د قيامت په ورځ د لمر په څير پړقيژي او څوک چې لمونځ نکوي هغه به له دې دولت څخه محرومه وي او د لمونځ کونکو حشر به د قيامت په ورځ له نبيانو، شهيدانو او وليانو سره کيژي او څوک چې لمونځ نکوي د هغوى حشر به له فرعون، هامان، قارون او له نورو غټو کافرانو سره کيژي، له دې غټه خبره کومه يوه ده چې څوک لمونځ نکوي د هغوى حشر به له فرعون سره کيژي لمونځونه تر ټولو دمخه لومړی چا اداء کړي؟
د هدايه په شرح عيني کې راغلي چې د سهار لمونځ تر ټولو دمخه لومړی حضرت آدم عليه السلام هغه وخت اداء کړی کله چې له جنت څخه راووت او د شپې له تياره څخه وروسته رڼا شوله، د ماسپښين لمونځ تر ټولو دمخه لومړی له زوال وروسته حضرت ابراهيم عليه السلاماداء کړی او دا يې هغه وخت اداء کړ کله چې حضرت ابراهيم عليه السلام ته د خپل لختې جګر اسماعيل عليه السلام د ذبح کولو حکم وکړی شو، د مازديګر لمونځ تر ټولو دمخه لومړی حضرت يونس عليه السلام اداء کړی او دا يې هغه وخت اداء کړی کوم وخت چې د ماهي له نس (خيټې) څخه روغ سلامت راووت، د ماښام لمونځ تر ټولو دمخه لومړی د شکرانه په ډول حضرت عيسی عليه السلام اداء کړی او د ماسخوتن لمونځ تر ټولو دمخه لومړی حضرت موسی عليه السلام هغه وخت اداء کړی کله چې دی عليه السلام له مدين څخه وتلی وو، دا وخت پر مونږ ټولو مسلمانانو باندې دغه پنځه لمنځونه فرض دي ([صلى الله عليه وسلم]).
د لمانځه طريقه
پوښتنه :د لمانځه کولو طريقه څه ده؟
ځواب : د لمانځه کولو طريقه دا ده ! اودس وکړئ، پاک کالي واغوندئ، په پاک ځای مخ په قبله ودريږئ، د لمانځه نيت وکړئ، دواړه لاسونه غوږونو ته پورته کړئ الله اکبر ووايئ، بيا دواړه لاسونه له نامه لاندې داسې وتړي چې ښی لاس له پاسه او چپ لاس د لاندې راشي، په لمانځه کې په آدب سره ودريږئ، يوې او بلې خوا ته مه ګورئ، د الله تعالی لور ته ځير اوسئ، د لاس له تړلو څخه وروسته ثناء ولولئ، يعنې سبحانک اللهم وبحمدک وتبارک اسمک وتعالی جدک ولا اله غيرک، بيا تعوذ يعنې اعوذبالله من الشيطن الرجيم او تسميه يعنې بسم الله الرحمن الرحيم ولولئ او الحمد لله شريف ولولئ او ورپسې په پټه آمين ووايئ، بيا سورت اخلاص يا بل کوم سورت ولولئ او له هغه څخه وروسته الله اکبر ووايئ او رکوع ته ښکته شئ او دواړه ګونډې په لاسونو ټينګې ونيسئ، په دې وخت کې دری واره، يا پنځه يا اوه واره ( سبحان ربی العظيم) ووايئ،بيا تسميع ( سميع الله لمن حمده) ووايئ، بيا تکبير ووايئ او سم ودريږئ او تحميد ( ربنا لک الحمد) ووايئ، وروسته سجدې ته داسې ولاړ شئ چې لومړی دواړه زنګنونه پر ځمکه کيږدی، بيا دواړه لاسونه او د دواړو لاسونو په مينځ کې اول پوزه او بيا تندی کيږدئ، په دې وخت کې دری، پنځه يا اوه واره ( سبحان ربی الاعلی) ووايئ، وروسته تکبير الله اکبر ووايئ او سم کينئ، بيا به تکبير الله اکبر ووايئ او دوهمه سجده به هم په همدغه طريقه وکړئ، بيا به تکبير الله اکبر به ووايئ او بل رکعت ته به پورته شئ، خو د پورته کيدلو په وخت کې پر ځمکه لاسونه مه لګوئ.
دويم رکعت هم په همدغه طريقه وکړئ، د رکوع او سجدو له کولو څخه وروسته کينئ او تشهد ( التحيات) ولولئ، که لمونځ دری رکعتيز يا څلور رکعتيز وو نو د تشهد ( التحيات) له لوستلو څخه وروسته بيا پورته شئ او هغه نور رکعتونه پوره کړئ او د تشهد ( التحيات) له لوستلو نه وروسته درود شريف او ورپسې دعا ولولئ او سلام وګرځوئ، او که لمونځ دوه رکعتيز وو نو د تشهد ( التحيات) له لوستلو نه وروسته درود شريف او دعا ولولئ او سلام وګرځوئ، لومړی ښي لور ته او بيا چپ لور ته مخ وګرځوئ، د سلام له ګرځولو څخه وروسته (اللهم انت السلام ومنک السلام تبارکت يا ذاالجلال والاکرام) ولولئ، بيا د دعا لپاره لاسونه پورته کړئ، خو دومره چې له اوګو نه مو پورته نشي، له دعا کولو نه وروسته دواړه لاسونه په مخ باندې را تير کړئ
