راپورتاژ
رحمت الله همراز
د سوریې له حلب ښاره د ملکي وګړو لومړی کاروان د ۲۰ بسونو او ۱۰ د بیړنیو مرستو امبولانسونو په توسط سره ووتل، چې ۲۰۰تنه ټپیان هم پکې شامل دي.
ویل کیږي، چې اوس یو ځل بیا د سوریې پوځ، روس او مقابل لوري ته د سوریې ازاد پوځ او انقلابیانو په اوربند موافقه کړې، چې د سوریې د شعیه ملیشې او اسدي پوځ ضمانت روس او د انقلابیانو ضمانت بیا ترکیې کړی دی.
د روسیې د فاع وزارت ویلي، چې د حلب له کلابند ښاره د ملکي وګړو او د سوریې انقلابیانو وتل په سیمه کې د سره صلیب په مرسته پیل شوي دي، چې د وتونکي کاروان ۲۰ بسونه او ۱۰ امبولانسونه د څارګرو الوتکو پواسطه څارل کیږي.
د سرچینې په وینا، اوسمهال د سوریې له انقلابیانو سره یواځې ۳ کیلومتره ساحه پاتې ده، چې په کې ۵۰۰۰ انقلابیان او ۱۵۰۰۰ ملکي وګړي کلابند وو.
د ترکي رسنیو په وینا، د حلب له کلابند ښاره د ملکي وګړو په تلونکي کاروان د راموسه په سیمه کې د ایراني شعیه ملیشو لخوا برید وشو، چې په کې ۴ تنه ووژل شول او په لسګونو نور ټپیان شول او د ملکي وګړو کاروان هم بیرته د حلب په لور ستون شو، یاد برید په سوریه کې د بشري حقونو د څار ادارې هم تایید کړ خو په وینا یې د ایراني ملیشو په ډزو کې د کاروان ۱ ملکي وګړی ووژل شو او ۴ نور ټپیان شول.
خو د ترکیې په منځګړتوب او هلو ځلو نه سره بیګا شپه په دونیمو بجو یاد اوربند له سره ټینګ شو، چې له مخې به یې د سوریې انقلابیان ادلب ښار ته ورسول شي.
د سوریې ازاد پوځ اوانقلابیانو له ښاره د وتلو پر مهال د سپکو وسلو وړلو اجازه هم شوې ده، انقلابیانو ویلي چې لومړی به د سیمې ملکي وګړي او ټپيان وویستل شي او وروسته به ددوی د وتلو لړۍ پیل شي چې شاید د ادلب ښار ته ولاړ شي.
په ملگرو ملتونو کې د روسیې استازي ویتالي چورکین د سه شنبې په ورځ امنیت شورا ته وويل: «په تیرو ساعتونو کې موږ دا معلومات تر لاسه کړل چې د حلب په ختیځ کې پوځي فعالیتونه دریدلي دي. د سوریې حکومت د حلب پر ختیځ باندې کنترول تر لاسه کړی دی.»
تیره ورځ هم د اوربند څخه وروسته د ایران شعیه ملیشو د اوربند خلاف په انقلابیانو د توپونو او ټانګونو ډزې وکړې چې دواړو خواوته یو ځل بیا سخته جګړه وشوه، د بشري حقونو د څار ادارې ویلي وو، چې برید د ایران شعیه ملیشو کړی دی، خو د ترکیې په مرسته اوربند بیرته فعال شو.
اردوغان ویلي، چې هیواد یې تیار دی چې د حلب ښاره وتونکو ملکي وګړو ته پناه ورکړي، دده په وینا نږدې ۸۰ زره کډوالو ته مو تیاری نیولی دی.
همدارنګه د سوریې ازاد انقلابیان یاد اوربند ته د شک په سترګه ګوري او فکر نه کوي چې اسدي رژیم دې یې په خه فضا لیږدول ته پریږدي.
د سیمې ملکي وګړي هم ورته ویره څرګنده وي، دوی له ځانه سره د وړلو ټول سپک توکي راخیستي او وايي چې کیدای شي کورونه یې د اسدي او ایراني ملیشو له لوري چور او تالا شي.
د الجزیره تلویزیون په وینا، د حلب ښار په وروستیو جګړو کې د روسیې او سوریې جنګي الوتکو په یوه ورځ کې په سلګونو ملکي وګړي ووژل، د ایران او سوریې شعیه ملیشو بیا نږدې ۷۹تنه ملکي وګړي اعدام کړل او په سیمه کې یې په لسګونو تنه د ښځو او ماشومانو په ګډون وسوځول.
د ایران جمهوررئيس حسن روحاني د سوريې واکمن بشاراسد ته د تلیفون پر کرښه د حلب ښار دنیولو مبارکي ورکړې ده، حسن روحاني د نورو جګړو ډاډ هم ورکړی او ویلي یې دي چې ایران به تر پایه پورې د سوريې په جګړه کې برخه واخلي او پلوي به یې وکړي.
ملګري ملتونه د حلب په جګړو کې د سوریې، ایران، حزب الله او روسیې ځواکونو لخوا د ملکي وګړو وژنه جنګي جنایت بللی دی، ددوی په وینا یادو ځواکونو په حلب کې انساني ناورین رامنځته کړ.
ملګرو ملتونو وویل؛ “له خلکو ډکو” سیمو باندې د سوریې دولت او د هغه د ملاتړو هوایي بریدونه په ډېر احتمال د بین المللي قوانیو ترپښو لاندې کول دي.
ځايي اوسیدونکو ویلي، په سیمه کې یوه ودانۍ هم روغه نه ده پاتې حتی روغتونو او ښوونځي هم د روسي الوتکو په بمبار کې له منځه تللي دي.
دوه ورځې وړاندې د محمد خطیب په نوم یوه فعال فرانس پرس اژانس ته ویلي وو؛ “ټپیان او مړي پر سړکونو پراته دي. هېڅوک زړه نه کوي چې مړي راټول کړي.”
د سوریې په چارو کې د ملګرو ملتونو ځانګړی استازی سټیفن دیمستورا بي بي سي ته وویي وو؛ که څه هم د سوریې دولتي ځواکونو د حلب ښار ختیځې برخې جګړه نژدې ګټلې وي، خو ددغه هېواد جګړه لا پایته نه ده رسېدلې.
“خو دا د جګړې پای نه دی، د حلب د جګړې پای دی. نو په دې توګه به یو عمده رواني اغېز ولري او دا هغه څه دي چې نشو کولی په دې پړاو کې یې کم اهمیته وبولو.”
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر جان کیري د حلب انساني ناورین او نا انډوله جګړه تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته تر ټولو بده جګړه او لوی کړکېچ وباله.
نوموړي ویلي، چې د حلب تر وروستۍ کچې نړیدولو په اړه او همدارنګه د حلب د ملکي وګړو وژنې په اړه به د روسیې او امریکا چارواکي په جینوا کې سره وګوري.
په ملګرو ملتونو کې د امریکا استازې میرمنا پاور وویل: چې روسیې په سوریه کې وحشیانه عمل کړی نه له ترهګرۍ سره مبارزه، نوموړې وايي ”ډاډه اوسئ چې روسیه په سوریه کې د خپلو فعالیتونو په اړه رښتیا نه وايي او تل یې دروغ ویلي.”
د فرانسې د بهرنیو چارو وزیر ژان مارک ارو هم د امنیت شورا ناسته کې ویلي وو، که ایراني او روسي چارواکي دا کار نه کوي نو ”د سوریې د حلب جنګي جرمونو ترسره کولو کې به شریکان وي، نوموړي له روسیې او ایران غوښتي وو چې له خونړۍ تګلارې لاس واخلي.
همدارنګه د فرانسې ولسمشر فرانسوا اولاند د سوریې پر حلب ښار د سوریې او روسیې له خوا بمبارۍ غندلې وې او دا یې بمبارۍ یې جنګي جرمونه بللي وو.
