لیکوال: مولوي سیدفیض محمد
دیموکراسي یوناني لفظ دی اومعنی یې دخلګوحکومت دی. که څه هم دخلګوحکومت دهرچا ته دمنلو وړدي چې کاراهل کارته وسپارل شي خوالبته په تګلاره پوري اړه لري
حضرت عمر(رضي الله عنه)هم دژوند په آخري سلګیو کی شپږکسیزه شورا وټاکل او خلګوته یې اختیار ورکړ چې خپله خپل حاکم وټاکی همداسي وشوه.
حضرت عثمان (رضي الله عنه) دخلګو په رایه وټاکل شو خودهغو تګلاره د ایت اوحدیث مطابق وه؛ نوهمدا وجه وه چې کامیابه وه او ښه حکمراني ئې وکړه .
که اوسنی کفري ځناوري دیموکراسي ته نظر وکړو هره ماده ئې داسلام داصولو سره په ټکر کې ده لکه داکثریت ارائو په بنیاد فیصله کول ، که څه هم اقلیت په حقه وي او دنراوښځي مساوات حالانکه الله پاک نرته فضیلت ورکړی، الله پاک په قران کې فرمائي: (ولهن مثل الذی علیهن بالمعروف وللرجال علیهن درجة والله عزیز حکیم) ژباړه؛ اودښځو هغسي حقوق دی څنګه چې په دوي باندي دخاوندانو حقوق دي اونارینه په ښځو فضیلت لري اوالله تعالي غالب اودحکمت خاوند دي اوبل ځاي الله پاک په سورة نساء کې فرمائي (الرجال قوامون علی النساء بمافضل الله بعضهم علی بعض وبما انفقو علی اموالهم) ژباړه؛ نارینه په ښځو حاکمان دي داپه دې وجه چې الله پاک یو تربله فضیلت ورکړي اوله دې وجه چې نارینه له خپله ماله په ښځو لګښت کوي.
په پورتني ایاتونو کې پرښځو باندي دنارینه حاکمیت او فضیلت په دوو وجوهاتو سره بیان شوي دي یودنارینه مردانه قوت اودماغي صلاحیت چې په ذاتي طورسره الله پاک دغه امتیاز نارینه ؤ ته ورکړی دي، ددې خبري معنی داده چې دنارینه درجه دښځۍ له درجې لوړه ده ددرجو دفرق په وجه کوم فرق چې په اسلامي احکامو کې راغلې هغه باید له حکمت سره سم رعایت شي نوښځه اونارینه دحکمت له قاعدې سره سم هیڅ کله سره برابریدای نشي الله پاک نارینه ته په ښځو باندي په څوشیانوفضیلت ورکړي؛ لکه آذان کول، اقامت ، امامت دجمعې ، د اخترونو دخطبو ورکول ، خلافت اونبوت وحې ، جهاد قوت حذم، عزم ، عقل چې په شاهدي کې یونر ددوو ښځو سره برابر دي ، علم، صبر، حلم اوداسي نورشیان نومساوات دنراوښځی داسلامي احکاموسره په ټکر کې راغلي.
اوداسې دبشر حقوق په داسي طور مراعاتول چې دایات سره په ټکرکې دي لکه حدود قصاص نه مرعاتیدل او الله پاک وائې (ولکم في القصاص حیاة یااولی الباب) ژباړه: تاسو لره په قصاص کې ژوند دي اې خاوندانودعقلو.
یعني که یوقاتل قصاص شي نو نور بیا قتل نه کوي نودانسان لپاره ژوند وبخښل شو. یایوغل لاس پري شي نونور غلا نه کوي.
اوس نوکه مسلمان دآیات او حدیث څخه سرغړونه وکړي اودانساني وضعي قانون اطاعت وکړي ، نودا دالله دبندګي څخه سرغړونه ده اودبنده بندګي کول دي.
کله چې نصاری او یهودو دیوه الله دعبادت څخه مخ وګرځاوه نو هغه په مشرکینو کې وشمیرل شول کله چې عدی بن حاتم طائي خپلي خور داسلام منلو ته وهڅاوه اودرسول الله دربارته ئې حاضرکړي نورسول الله (صلي الله علیه وسلم) په دغه وخت کې دغه ایات لوسته (اتخذواحبارهم ورهبانهم اربابا من دون الله) ژباړه؛ هغوي دالله پرځاي دخپلو علماوو اوراهبانو عبادت کاوه ، داچې عدی بن حاتم هم نصاری وو په دین معتقد وه نو ئې وویل دخدای رسوله درنه ځارشم مونږ دراهبانو عبادت نه کاوه اونه مو دهغوي بندګي کوله. دالله رسول وفرمایل: هو تاسو دهغو بندګي او عبادت کاوه ځکه هغوي حلال په تاسو حرام او حرام په تاسو حلال کړي وه او تاسو ئې هم پیروي، کوله نوله همدې امله تاسو دهغوي عبادت اوبندګي کوله ځکه چې دالله دحکم نه پرته پیروي په حقیقت ستاسو بندګي او عبادت وه، چې ورته کاوه مو .
که په افغانستان کې دیموکراسي ته داسي عملي بڼه استمراري کړو نو نتیجه به ئې همدا جګړه غصب، زناکاري ، غلا او ښځو به خپل میړو د بې اطاعتي په وجه به د دارالامن دمفسدو چارواکو دشهوت ښکار ګرځي. اودځوانانو حیا،غیرت او میړانه به موپه ختمېدو وي . دعیش او شهوت پرستي له کبله به ځوانمردي او سخا څخه مخ ګرځوي اوداسلامي اصولو سرغړونه اوداسلامي شعائرو سپکاوی خو اوس هم شروع دي لکه خلګو ته ږیره او لنګوټه او افغاني لباس والا کس مجرم ښودل. اوددریشي او نیکټائي غربي ماډل والا کس ښه اوصالح ښکاره کول داسلامي شریعت په احکامو لکه حجاب، پردیني عالم، اسلامي اخلاقو اوادابو ملنډي وهل، دکفارو او منافقینو اوفاسقانو جرمونه پټول یاکم معرفي کول اودمسلمان کوچني جرم اوخطاء ستر ښودل او معرفي کول.
