سرليکنه
په افغانستان کې د يو شمير بهرنيو پوځونو له وتلو وروسته يعنې د ٢٠١٤ميلادي کال چې د ناټو جنګي ماموريت پای ته ورسيد، دومره حالات نه و خراب شوي لکه د څه مودې راپدېخوا چې خراب شول.
د نوي کال په پيل سره حکومت او طالب وسله والو د يو بل پر خلاف په نویو نومونو عمليات پيل کړل؛ حکومت خپل د خالد او طالب وسله والو د منصوري په نامه عمليات، پريکنده عمليات وبلل چې د روانو حالاتو د خرابيدو سبب وګرځيدل.
جګړې په نورو هېوادونوکې هم وي يا د ګاونډيوانو سره او يا د بل کوم تيري کوونکې هېواد په مقابل کې، خو په افغانستان کې چې امريکا د ناټو د غړو هېوادونو په مرسته کومه جګړه پيل کړې ده په ناسمه دپلوماسـۍ او د افغان پوځ سره په نه همغږۍ یې شپاړسم کال ته ورداخله کړه، چې اوس یې امريکايي چارواکي په مهار کيدو نه پوهيږي.
امريکا په افغانستان کې د نامهاره جګړې له امله چې شپاړسم کال ته داخله شوه خپله هم په انديښنه کې ده، چې د يوې خوا یې په افغانستان کې د جګړې په دوام سره په ميلياردونه ډالر تاوان وکړ او د بلې خوا که د افغانستان جګړې ته تر ګټلو پورې دوام ورکوي بيا نو ټرمپ د امريکايانو سره هغه وعده نه شي پوره کولاى، چې په خپل انتخاباتي کمپاين کې به یې شعار وکاوه چې «لومړی امریکا د امريکا اقتصاد او امريکايانو ته د کار موقع برابرول.» د دې شعار په سرته رسولو سره به ټرمپ په افغانستان کې پيل کړې جګړه بايلي او يا به د امريکا لومړيتوب له لاسه ورکوي.
د امريکا لپاره په تيرو پنځلس کالو کې دا تر ټولو سخت او تاواني انتخاب دى چې په دواړو صورتونو کې امريکا په نړيواله کچه له انزوا سره مخ کوي. که امريکا په افغانستان کې جګړې ته لومړيتوب ورکړي امريکايان به یې پر خلاف راپورته نه شي، خو که د امريکا لومړيتوب یې له لاسه ورکړ د امريکايانو له سخت مخالفت سره به مخ شي.
که ټرمپ په افغانستان کې جګړې ته شا کړي، چې يو څه یې ورته شا کړې هم ده نو افغانستان به هم د عراق په برخليک اخته کړل شي. د موصل او رمادي په څير به کله داعش شمالي او کله به شرقي ولايات نيسي، چې بيا تر لاسه کول به یې د امريکا په مالي لګښتونو او د افغانانو د سرونو په بيه تمام شي.
که امريکايي جنرالان په دې تمه وي چې په افغانستان کې به طالب وسله والو ته ماتې ورکړو، امريکا به د جګړه ييزو تاوانونو وژغورل شي خو هيڅ وخت به د امريکايي جنرالانو دا خوب رښتيا ونه خيژي. د امريکا ناسمه دپلوماسي او نه همغږي دا څرګندوي چې تل به په جګړيزو تاوانونو کې راګيره وي. په افغانستان کې چې کومې سيمې وسله والو طالبانو نيولې وې هغه هم ورسره دي او اوس یې د نورو سيمو د نيولو په موخه منصوري عمليات پيل کړي دي.
امريکايي چارواکي بايد د عراق له تجربو ګټه پورته کړي، چې په عراق کې د څومره ستونزو سره امريکا مخ ده نوره به هم مخ کړل شي. ټرمپ اوس د شمالي کوريا سره هم ښکرونه اړموي وايي چې په هيڅ صورت سره شمالي کوريا د اتوم په غنا سره نه شي زغملاى.
د افغانستان له روانې جګړې يواځې امريکا نه، بلکې د افغانستان ګاونډيان هم انديښنه لري چې ناامني یې ورځ په ورځ نورو او په ځانګړې توګه منځنۍ اسيا ته خپريږي. تيره ورځ د اشرف غني سره په ليدنه کې د ترکمنستان د صدراعظم مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر رشید مرادوف خپله انديښنه په ډاګه کړه، ویې ويل: که په افغانستان کې نا مهاره جګړه دوام وکړي ډير ژر ده چې منځنۍ اسيا ته به یې هم د اور لمبې خورې شي.
