لیکنه ـ بدر منصور
څه کم سل کلونه وړاندي چې حبیب الله د افغانستان واکمن وو ، حبیب الله د یوه ښکار د سفر پر مهال خپل دریم زوی امان الله په کابل کې د خزانې مسئول کړ. امیر د دې مهلک سفر په ترڅ کې ووژل شو او قاتل یې هیڅکله هم ونه میندل شو. د شاهي کورنۍ ډېر غړي د امان الله په شمول د ده په وژلو تورن ول ، خو روسانو یو برتانوی ایجنټ مصطفی صغیر د قاتل په توګه مشخص کړ او دا هغه تعبیر وو ، چې افغان حکومت هم ومانه صغیر بالاخره په ترکیه کې ونیول شو او د کمال اتاتورک په واسطه اعدام شو. تقریباً څلور کاله وروسته امان الله د خپلو نږدې سلاکارانو د خبرتیا پر خلاف د مهمو اسلامي او اورپایي پایتختونو ، ماسکو او ډیلي د سفر نیت وکړ. دغه سفر د 1927 م په ډسمبر کې پیل شو او د 1928 م تر جولای پوري یې دوام وکړ. د دې سفر پر مهال د پولینډ ، لتویا ، فنلینډ ، سویټزرلینډ ، لایبریا ، مصر او جاپان سره دیپلوماتیکي تړونونه وشول ، او امان الله په پارس ، ترکیه ، هند او مصر کې د دولتي مشرانو او هم په روم ، پارس ، لندن ، بروکسل ، برن ، برلین ، وارسا او ماسکو کې د حکومتي رهبرانو سره له نږدې وکتل.
د امان الله فکر د سفر څخه د بیر ته ستنېدا سره سم بدل شوی وو ، د ده ذهنیت د اسلامیت ، افغاني کلتور او خپلواکۍ څخه د لادینیت ، غربیتوب ، فحشا او ابدي غلامۍ لورته د تمدن تر ښایسته نوم لاندې رهبري شوی وو ، امان الله د سفر څخه وروسته د غربي اساساتو سره سم د نجونو او هلکانو د ګډ تعلیم ، د افغانو باعفته ښځو څخه پرده (حجاب) ایسته کول او په کابل کې د ټولو افغانانو څخه د غربي طرز لباس اغوستو غوښتنه کول.
د یادوني وړده چې امان الله هغه مهال د خلکو د غبرګونو د مهار کولو او کمولو لپاره خپله میرمن په داسي محضر کې خلکو ته را وایستله چې بالکل لوڅه او پای جامه (پرتوګ) ایستلې وه.
په افغانستان کې علماء کرامو ، مشایخو ، اسلامپاله ټولنو او کلکو ایماندارو د ده د دې کار (غربي تمدن) سخت مخالفت وکړ. که څه هم امان الله خان د انګرېزانو څخه څو کرښي لیک (د افغانستان خپلواکي) تر عنوان لاندې تر لاسه کړ ، خو دا لیک د بشپړي غلامۍ او افغانستان پلورني په معنی وو ، ځکه ده د انګرېزانو سره په افغانستان کې د انګرېزي قانون (اساسي قانون) نافذولو ، او د افغانانو د دین ، او کلتور او فرهنګ د له مینځه وړلو تعاهد کړی وو.
کله چې د سقاو له خوا د امان الله د پرزېدا هڅه وشوه ، نو امان الله هم د خپلو انګریزو بادارانو په لور وخوځېد.
کله چې روسانو پر افغانستان یرغل وکړ ، نو د اسلام او ازادۍ غوښتونکو افغانو اتلانو یې په مقابل کې فرض عین جهاد پیل کړ د لکونو شهادتونو ، زخمونو ، هجرتو ، زندانونو او قربانیو ګاللو څخه وروسته یې روسان د خپلي پاکې خاوري څخه ایستلو ته مجبور کړل ، روسي اشغال یې پای ته ورساوه او د اتلولیو په نتیجه کې یې یوه خپلواکه اداره را مینځه ته کړه.
وروسته د همدې بهرنیو یرغلګرو هیوادونو په پټ او ښکاره استخباراتي لمسون سره د مجاهدینو تر مینځ خپل مینځي جګړې پیل شوې او بالاخره د جهاد د قربانیو ثمرې په اوبو لاهو او افغانستان د یوه کورني ناورین سره مخ شو.
همدا وجه وه چې د دې کورني ناورین ، چور چپاول ، ټوپکمارۍ ، غلا ، غصب او افغان ځوروني په وړاندې د طالبانو اسلامي غورځنګ د بشپړي خپلواکۍ ، ظلم او فساد د له مینځه وړلو او یو سوچه شرعي نظام د نفاذ لپاره د ملا محمد عمر مجاهد رحمه الله په مشری را پیل او په لنډه موده کې یې د 95% پنځه نیوي سلنه افغانستان واګي خپل کړل یو سرتاسري ، باامنیته او ولس ته خوښه اسلامي اداره یې رامینځته کړل. کله چې په 2001 م کې د نړیوالو یرغلګرو له خوا د بېلا بېلو پلمو پر اساس پر افغانستان د 40 څلویښتو څخه زیاتو هیوادونو د امریکا د وخت د مشرتابه جورج بوش په مشرۍ صلیبي یرغل وشو ، پر هیواد لکونه وحشي یرغلګر راغلل ، زرګونه بې کنا افغانان په شهادت ورسېدل ، څه کم یو لک کسان د ازادۍ غوښتني په جرم په کیوبا ، بګرام ، څرخي پله او نورو پټو او ښکاره زندانونو کې زنداني شول ، ځیني کورني د ناټو او افغان ځواکونو د نیوني له ډاره ګاونډیو هیوادونو ته مهاجر شول ، ازادي او خپلواکې په کامله معنی له مینځه لاړه په هیواد کې د مخلصو مؤمنو افغانانو او ناټو او د ناټو روزل شویو غلامانو تر مینځ جګړه پیل شوه چې تر اوسه هم ادامه لري.
اوس مهال چې په افغانستان کې د ځینو غربي افغانانو له خوا د ازادۍ ورځ لمانځل کیږي ، دا د غربیانو په خوښه او ترغیب سره د افغان غولوني په موخه یوه ډرامه ده. دا د افغانانو لپاره د ازادۍ ورځ نه ده ، دا د افغانانو پر دین ، کلتور ، ناموس او فرهنګ باندې د یرغل ورځ ده.
دا داسي ازادي ده چې پر ټول هیواد صلیبي ښکیلاک او د هغوی پلیت قانون حاکم دی.
داسي ازادي چې د میوند په دښتو کې د صلیبي لېوانو له لاسه هیڅ افغان د ارام سا نه شي اخیستی.
داسي ازادي چې د هیواد څه کم یو لک ازادۍ غوښتونکي وګړي اوس هم د امریکایانو او د هغوی د غلامانو په وحشي زندانونو کې د غم شپې او ورځي سبا کوي.
داسي ازادي چې د هلمند د شهیدي ناوي قاتلان لا هم د هلمند پر فضا او حریم جنګی پروازونه کوي.
داسي ازادي چې د صلیبي چورلکو ، ډرون او جیټ غمبر لا د کونړ او کندوز پر ولسونو نه دی درېدلی.
داسي ازادي چې د هیواد پوهان ، علماء ، قلموال او محصلین لا د یو ازاد او اسلامي فکر په جرم اختطاف کيږې او ژوندي په خاورو کې ښخیږي.
داسي ازادي چې د جانکیري له خوا کښېنول شوي مشرانو مو په تورخم کې د پاکستان سره پټه معامله وکړل ، د تورخم دروازه یې پاکستان ته حواله کړل او امتیازات یې پرې واخیستل.
داسي ازادي چې د دوه سري حکومت واکدار یو د بل سره پر چوکۍ جنجالونه کوی.
داسي ازادي چې په یوه اسلامي افغانستان کې اسلامي قانون تر پښو لاندې او غربي اساسي (کفري) قانون چلیږي.
افغانان یوې داسي ازادۍ ته هیله لري چې ټول یرغلګر یې له هیواده شړلي وي ، د صلیب غلامان یې د خپلو جرمونو په سزا رسولي وي ، او یوه اسلامي ، باامنیته او خپلواکه اداره یې رامینځته کړې وي.
