لیکنه : عزام حقاني
نړۍ دیو کلي په مثال ده ددي کلي یو جز یا عنصر افغانان هم دي ،
افغانان دنړۍ په کلي کې هغه کور ده چې وخت په وخت له نویو پیښو او حالاتو سره مخ شوی ، په طول دتاریخ کې دا کور او ددي کور وګړي په ارامه نه دي پاته شوي.
کله د هندوانو او سیکانو لخوا ورباندي حملې شوې او کله دمقدوني سکندر لخوا تر تاړاک او یرغل لاندي راغلي او کله هم چنګیزیانو ، انګریزانو ، روسانو او دادی اوس دامریکایانو تر یرغل او سیطرې لاندي په مظلومیت او سختي کې ژوند کوي.
نه پوهیږم دا هیواد ډیر مهم او با ارزښته دی چې د نړۍ هر فرعون ورباندي یوځل خپل بخت ازمویلی؟
او که د دي هیواد خلک ړانده او کاڼه او ډیر ناوسه دي چې د هر ظالم د ظلم ښکار وي.؟
ددواړو سوالونو په جواب کې به ووایم چې ددي هیواد موقیعت او جغرافیه سبب ددي ګرځیدلې چې هر ځبر ځواک یې دلاندي کولو او نیولو کوشش کړی دی.
او بل ددي کور خلک داسي دي چې هر وخت ددوست او دښمن په پیژندلو کې پاته راغلي دي. او په داسي چا پسي روان وو اودي چې اصل کې هغه ددي ناخوالو او مشکلاتو مؤسیسین دي ، او ډیر ژر دچا په تشو خبرو تر تأثیر لاندی راځي او راغلي وو.
پوهان وایې چې هوښیار خلک له خپلو ترخو تجربو سالمه استفاده کوي او له بیا تکرار څخه یې په کلکه ځان ساتي .
خو افغانان دنړۍ هغه بې پنده او عبرت نه اخستونکی قوم ده چې هیڅ له تیرو ترخو تجربو ، واقعاتو او پیښو عبرت نه اخلي او نه هوښیاریږي .
انګریزانو دا هیواد اشغال کړ یو ځل نه بلکي درې ځلي ، خو په هر وار کې به همدا افغانان ورسره همکار او دخپل کور او هیواد په ورانولو کې به یې دانګریزانو مرسته کوله او دهغو په غلامي او باداري کې یې دا هیواد ورانوه چې دا ارمان یې له بادارانو سره خاوري او ګورته یې یووړ.
خو کله چې انګریزان مات شول افغانانو ازادي واخستله خو ویې نشوای ساتلی بلکې همغو انګریزانو د خپلې ماتي انتقام ورڅخه په فکري میدان کې واخیست .
بیا روسان راغلل له څه وخت تیرولو وروسته داهم ولاړل خو افغانان هوښیار نشول او نه یې دوست او دښمن وپیژند.
هغه دښمن چې دا هیواد یې په کنډوله بدل کړ ، یونیم میلون شهیدان یې دلته وکړل ، هغه خپله دجنګ دریشي او ټوپک کیښود دقلم او فکر له لاري یې له افغانانو دخپل شکست او ماتي انتقام یو په درې واخیست هغه هم دافغانانو او بیا مجاهدینو په لاس په خپل منځي جنګونو کې.
خو کله چې الله جل جلاله د افغانانو د قربانیو نتیجه دیو نظام په شکل را ښکاره کړه ، چې هم یې نظام خاوندان کړل او هم د افغانستان په %95 خاوره امنیت قائم شو او نور هم د سوکالۍ او پر مختګ په خوا روان وو .
داچې ددي نظام د قوي کیدو او پرمختګ لپاره ټول افغانان په کار شوي وای خو داسي ونشو! بلکه یو زیات شمیر یې په مخالفت را پورته شول او دامریکایانو لپاره یې لاري پاکولې ، هغه وو چې امریکایانو یرغل راووړ دا هیواد او بچيان یې بیا له یو لوی ناورین او مشکل سره مخ شول او دا دی تر ننه دا غمیزه روانه ده او لانه ده معلومه چې تر کله به وي.
عجیبه لاداده ! !
انتخاباتي پروسې ته اوس هم زیات شمیر افغانان خوشحاله او په دي فکر دي چې دا وار به یو څوک پیداشي چې افغانان له دي مشکلاتو څخه خلاص کړي ، خو دي ځای ته بیا نه ګوري چې داشغال تر سیوري لاندي په طول دتاریخ کې دهغه هیواد دخلکو رایې او خبرې ته ارزښت نه ده ورکړل شوی ، بلکه په اشغال شوي ملک کې انتخابات او دمشر ټاکل د اشغالګرو په خوښه او څوک چې دهغوئ دګټو ښه خوندي کوونکی وي راوستل کیږي او ټاکل کیږي .
چې ښکاره بیلګه یې تیر انتخابات وو چې دافغانانو رأیې او نظر ته هیڅ احترام ونشو بلکه د مشرۍ او زعامت لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزیر جانکیري په کابل کې د امریکا په سفارت کې دوه کسان انتخاب او د ملي وحدت په نوم حکومت یې رامنځته کړ ،
چې دافغانستان په تاریخ کې تر ټولو ناکامه او د پردیو ګټو ته ژمن حکومت ده.
په اخیر کې دا وایم چې افغانان هغه قوم دی چې په هیڅ ډول له تیرو شویو پیښو او حالاتو څخه پند او عبرت نه اخلي.
دتاریخي واقعاتو او پیښو لیکل د همدي لپاره دی چې راتلونکي نسلونه ورڅخه عبرت واخلي او له بیا تکرار څخه یې ځان وساتي.
داسي نه ده چې ټول افغانان تاریخ ته نظر نه کوي بلکي په افغانانو کې هغه غیور خلک هم شته چې هر ځل یې غلیمانو ته دسر په کاسه کې اوبه ورکړې او ورکوي یې ، او تل په دي هڅه کې دي چې څنګه دا هیواد له ناورینونو څخه خلاص کړو ، خو ددي نورو دغلطیو له امله ټول قوم په مشکل کې راګیر دی .
نو تر هغې پوري به موږ په دغو ستونزو او کړاوونو کې یو تر څو چې په ځانونو کې تغیر او بدلون را نه ولو ، او له تیروشویو خلکو د غلطیو څخه ځانونه وساتو او له ښو کارونو او تجربو څخه یې تقلید ونه کړو ، که نه خلاصون مو ناممکن دی.
لکه څنګه چې الله جل جلاله فرمایی :
إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ ۗ الایه[ سورة الرعد: ۱۱]
حقيقت دا دى چي الله د هیڅ قوم حالت نه بدلوي، تر څو پوري چي هغوى خپل اوصاف نه وي بدل کړي.
همدارنګه عمر رضی الله عنه وایی:
لایصلح آخر هذه الامة الابماصلح اولها .
یعني په کوم څه چې اولني ددي امت اصلاح شوي په هغو به وروستني هم اصلاح کیږي.
د یو سوکاله او په اسلامي نظام پوښلي افغانستان په هیله ! !
!
