کابل ټکی کام ( ۰۳سلواغې/۱۳۹۴) خپلواک
په کابل ښار کې يو شمېر لاريون کوونکو د ګوانتانامو زندان د تړلو او له اسيرانو سره د بشري کنوانسيونونو له مخې د چلند غوښتنه وکړه.
په امريکا کې په ٢٠٠١ زېږديز کال کې پر نړيوال سوداګريز مرکز تر هوايي بريدونو وروسته امريکا د کيوبا په جزيره ګوانتامانو کې زندان جوړ کړ.
په دغه زندان کې له القاعدې سازمان او طالبانو سره د اړيکو په تور د نړۍ د بېلابېلو هېوادونو ٧٥٠ تنه اوسېدونکي چې ډېر يې افغانان او عربان وو، ساتل کېدل.
کله چې بارک اوباما د امريکا ولسمشر شو، ژمنه يې وکړه چې دغه زندان به وتړي، خو تر اوسه يې دا کار نه دى کړى او د راپورونو له مخې لا هم په دغه زندان کې ٩١ بنديان ساتل کېږي.
نن په کابل ښار کې د امريکا سفارت مخې ته لسګونو تنو چې له ياد زندان څخه خوشي شوو دريو تنو هم په کې برخه درولوده، لاريون وکړ.
لاريون کوونکو ((مرګ پر امريکا، ګوانتانامو د بشريت پر تندي داغ، مرګ د ډيموکراسۍ پر ډرامو او د ګوانتانامو زندان بايد ډېر ژر وتړل شي)) شعارونه ورکول.
له يادو لاريون کوونکو څو تنو يې د يو نمايشي يون په بڼه د ګوانتانامو زندانيانو په څېر نارنجي جامې اغوستې وې او لاسونه يې تر شا نيولي ناست وو.
له لاريون کوونکو د شريف الله شېرزاد په نوم يوه تن وويل چې له وسله والو طالبانو سره يې هېڅ اړيکه نه لرله، خو ٧ کاله يې د ګوانتانامو په زندان کې تېر کړي دي.
ده زياته کړه: “په لومړي ځل چې امريکايان راغلل، د ډېرو انسانانو په سرونو يې پيسې ورکولې؛ زه هم وپلورل شوم، ګوانتانامو ته يوړل شوم، هلته نهايتاً وحشت روان و، زندانيان وهل، ډبول کېدل، روحي شکنجې ورکول کېدې، په سپو داړل کېدل او داسې نورې شکنجې چې اصلاً د ويلو نه دي؛ خو تر اوو کلونو زجر او تکليف وروسته يې راته وويل چې ته نور خوشى کېږې.”
هغه زياته کړه، تر اوسه نه پوهېږي چې په کوم جرم نيول شوى و او څنګه راخوشى شو.
بل لاريون کوونکي ۶۰ کلن عمرخان وويل: “نهه کاله کېږي چې زوی مې ګوانتانامو کې د تورو ميلو تر شا پروت دی، نه پوهېږم په کوم جرم نيول شوی، دا تورې خونې په ډېرو بېګناه انسانانو ډکې دي؛ زموږ غوښتنه دا ده چې دغه زندانونه بايد وتړل شي.”
هغه زياتوي چې زوى يې د ګردېز په ښار کې په زده کړو بوخت و چې په ۱۳۸۵ کال کې د افغان او امريکايي ځواکونو له لوري ونيول شو.
لاريون کوونکو د “ګوانتانامو وتړئ” تر عنوان لاندې پرېکړه ليک هم صادر کړ.
په پرېکړه ليک کې د امريکا متحده ايالتونو له حکومت نه غوښتنه شوې چې د بشري حقونو د نړيوالو اعلاميو په پام کې نيولو سره دې د ګوانتانامو له زندانيانو سره قانوني، اصولي او انساني چلند وکړي او د دې زاندان زندانيان بايد وکيل او محکمې ته لاسرسي ولري.
په پرېکړه ليک کې راغلي: “موږ غواړو چې په بګرام، اروپا او ختيځه اسيا کې د امريکا نور پټ او ښکاره زندانونه هم بند شي او اسيرانو سره يې د بشري کنوانسيونونو له مخې چلند وشي.”
په پرېکړه ليک کې د ټولو زندانيانو د حيثيت د اعادې تر څنګ غوښتل شوي چې يادو زندانيانو ته غرامت ورکړل شي او په زندانونو کې د امريکا له لوري ترسره شوي جرمونه ثبت، ارشيف او د نړيوال جنګي جنايت په توګه دې جنايي محکمې ته وړاندې شي.
د بشري حقونو خپلواک کمېسيون غړي عبدالرحمان هوتک لاريون کوونکو ته خبرو کې وويل: “هر هغه زندان چې د قانون خلاف وي او له بشر حقونو سره سمون ونه لري، بايد وتړل شي؛ ګوانتانامو يو داسې زندان دی چې څوک په کې بندي شوي هم د قانون خلاف دی او څوک چې هلته شپې ورځې تېروي هم د ټولو نړيوالو قوانينو خلاف دي.”
هوتک وويل چې ده هم په ياد زندان کې درې کاله تېر کړي دي.
هغه وايي: “ما ته تر اوسه نه دي ويل شوي چې ولې ونيول شوم او ولې راخوشى شوم؛ نو زما په څېر ډېر بېګناه کسان هلته بنديان دي، بايد دغه زندان وتړل شي او زندانيان يې دې خپلو هېوادونو ته وسپارل شي.”
