پر مېړه باندې د ښځو حقوق لمړی برخه

کابل تکی کام ۱۴ زمری ۱۳۹۴

له دی امله چې اسلام په خپل کورنۍ نظام کې پرمیرمن باندی میړه ته ازدواجی ژوندون دحاکمیت او قوامیت حق په دی شرط ورکړی دی چې میړه دمیرمن هغه حقوق ادا کړي چې اسلام پری لازم کړی دی او دغه حقوق په دری ډوله دی : مالي ، بدني ، او دریم اخلاقي حقوق چې دا دی زه دلته دغه دری واړه په ترتیب سره بیانوم:

۱- مهر :

کله چې کوم نارینه له کومې ښځي یا ښځو سره په شرعي توګه ازد واجی تړون کوي نو دعقد او نکاح په مهال کې پر نارینه باندی لازم دی چې ښځي ته دهغی معجل (لاس په لاس) او مؤجل (په نیټه پور) او یا څه نغد او څه پور دهغی مهر وټاکي او ورته ور ئي کړي .

دښځي مهر چې په عربي کې صداق هم ورته ویلي شي ، دمیړه او میرمن د توافق او دهغی په مثل سره چې دبلی واده شوي همځولې مهر شوی وي داختلاف په صورت کې ټاکلی شي، مطلب دا په هر صورت چې وی مهر ورکول ضروري او لازمې خبر ده بلکی دمهر ټاکل او ورکړه فرض دی الله تعالی میړونو ته دمهر ورکولو حکم کړی دی، او فرمایلي ئي دي:

}وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِ‌يئًا} [النساء: 4]

ترجمه : او ورکوی تاسي ښځو ((خپلو)) لره مهرونه د دوي په ورکړه دخوشحالی سره (( چې فرض شوی دی له طرفه دالله پرتاسي)) نو که راضي شوی دا ((ښځي)) تاسی ته (( په بښنه )) له کوم شی له دی ((مهر په خوشالی )) دنفس خپل نو خوری تاسی دغه شی په داسی حال کې چې خوندور ه جلاله بی ضرره وی.

دغه راز رسوالله صلی الله علیه وسلم هم فرمایلی دي:

(استحلوا فروج النساء باطیب اموالکم ) یعنی دخپلو میرمنو شرم ځایونه هغوی ته دحلال مال په ورکولو سره دځانونو ته رواکړئ. او په یو بل حدیث کې ئي فرمایلي دي:

أَيُّمَا رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأةً فَنَوَى أن لا يُعْطِيَهَا مِنْ صِدَاقِهَا شَيْئَاً مَاتَ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُو زَانٍ، ) یعنې هر هغه نارینه چې له کومي ښځي سره په دی اراده واده وکړي چې هغی ته به دهغی مهر نه ورکوم نو دمرګ تروخته پوری داسي شخص زنا کار دی.

مطلب دادی ترڅو چې ښځي ته دهغی مهر ورنه کړی شي که څه هم د دواړو په رضامندي ډیر لږ شی هم وی ، نو داسي شخص له خپلې میرمن سره زنا کوي ، ځکه چې له خپلې میرمن سره دجماع او کور واله دجواز له پاره مهر ورکول څلورم شرط دی، یعنې لومړی  دښځي په خوښه له  هغی  سره واده کول ، دویم شرط دادی چې که پیغله وي نو دهغی دوارثانو او واکمنانو په اجازه له هغی سره واده کول دی ، ځکه چې الله تعالی فرمایلی دي:(فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ )  ترجمه : نو په نکاح واخلی دوی، ددوی دخاوندانو په اجازه او ورکړی تاسي دوی ته مهرونه ددوی په معروف سره ((سم له دستوره په نیکه وجه))

په دی اساس پیغلي ته روانه ده چې د پلار یا ورور یا نیکه له اجازی او خوښي څخه پرته له چاسره خپل واده وکړي ، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلی دي:

\\\” لا تُزَوِّجِ الْمَرْأَةُ الْمَرْأَةَ ، وَلا تُزَوِّجِ الْمَرْأَةُ نَفْسَهَا فَإِنَّ الزَّانِيَةَ هِيَ الَّتِي تُزَوِّجُ نَفْسَهَا \\\”  له ابی هریره رضی الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی علیه وسلم فرمایلي دي: یوی ښځي ته روانه ده چې بله ښځه واده کړي. اونه پیغلی ته رواده چې پخپله خپل ځان چاته واده کړي ، ځکه هغه پیغله زنا کاره ده، چې په خپله خپل ځان واده کوی . دا حدیث ابن ماجه روایت کړی دی.

همدارنګه رسول الله صلی علیه وسلم په هغه حدیث کې فرمایلي دي چې له ام المؤمنین عائشی رضی الله عنها څخه روایت شوی دی، او هغه حدیث دادی:

\\\”عن عائشه قالت : قال رسول الله صلی علیه وسلم أيما امرأة نكحت بغير إذن وليها فنكاحها باطل، فنكاحها باطل، فنكاحها باطل، فإن دخل بها فلها المهر بما استحل من فرجها، فإن اشتجروا فالسلطان ولي من لا ولي له \\\” له عائشی رضی الله عنها څخه روایت دی چې رسول الله صلی علیه وسلم فرمایلی دي کومه ښځه چې دخپل نارینه ولي له حکم ، مشوری او اجازی څخه پرته خپل واده له کوم چاسره وکړ  نو نکاح ئې باطله ده ، نکاح ئې باطله ده ، نکاح ئې باطله ده ،او که چیرې میړه کور واله ورسره وکړ  نو ددغي ښځی مهر دهغی ګټی اخیستلو په بدل کې لازمیږي ، او  ورکوي به ئي چې په دغه ((فاسده نکاح سره ئي )) ور څخه اخیستلی ده ، بیا که چیری  ولي له دغه ډول واده سره اختلاف وکړ نو دچاچې ولي نه وي دهغی ولي پاچا او حاکم دی.

دریم : شاهدان په نکاح کې دواده دمشروعیت اوصحت لپاره شرط ګرځولی شوی دی ، لکه چې په حدیث کې مروي دي:

\\\”عن ابن عباس ان النبی صلی الله علیه وسلم قال البغایا اللّاتی ینکحن أنفسهنّ بغیر بیّنه.\\\”

له ابن عباس رض څخه روایت دی چې نبی کریم صلی علیه وسلم فرمایلی دی : هغه ښځی زنا کاری دی چې دشاهدانو له موجودیت څخه پرته خپل ځانونه په خپله واده کوی.

څلورم شرط منکوحی ته مهر ورکول دي او دا دنکاح دلزوم له شرطونو څخه دی ، لږوي اوکه ډیر نغدی روپی وي او که جنس وي مګر مهر ورکول ضروري دي …..  نوربیا