کابل ټکی کام فرید احمد (دوشنبه
د ملګرو ملتونو د نفوسو صندق په یوه ځانګړي راپور کې ویلي دی چې په افغانستان کې د مختلفو طبعي او جنګي پيښو کې زیانمن شوي اووه میلیونه افغانان بیړنۍ مرستو ته اړتیا لري.
راپورونه وايي چې په افغانستان کې حالات کړکیچن ښکاري او هره ورځ د جنګي پيښو له امله په لسګونه کورنۍ زیانمې کیږي، چې دا پيښې اکثر د پښتنو په سیمو کې رامنځ ته کیږي.
د رویټرز د خبري اژانس خبر له مخې په افغانستان کې اووه میلیوه او څلور لکه کسان په طبعي او جنګي پيښو کې صدمه لیدلې ده چې بیړنۍ مرستو ته اړتیا لري.
د افغانستان په پښتون نفوسه سیمو کې اکثر خلک د جنګي پيښو له کبله کډه کولو ته اړ شوي دي.
د کندز په وروستیو پيښو کې ۱۴۰۰۰ کسانو خپل کورونه پريښي دي، او نورو ولایتونو ته په کډه شوي دي. اکثر هغه پښتانه چې په کندز کې اوسیږي وايي چې له هغه وخته چې دولت د دویم ځل لپاره کندز ونیولو ژوند یې تریخ شوی دی او هره ورځ ددوی کورونه تلاشي کیږي او دوی په دې تور تورن کیږي چې له وسله والو طالبانو سره یې مرستې کړي دي.
د غزني په شلګر کې هم همداسې پيښې رامنځ ته شوې دي، خلک د اربکیانو له چلند څخه سخت ځوریږي، څو ځله د شلګر خلکو په غزني کې په مظاهرو لاس پورې کړ ترڅو د اربکیانو له فتنې څخه وژغورل شي خو هیچا یې هم غږ وانه وریدو، په غزني کې د لمړي ځل لپاره اربکیان د اسدالله خالد په همکارۍ منځ ته راغلل، او هلته یې د حزب اسلامي پخواني مجاهدین په وسلو سمبال کړل ترڅو طالبان پرې وځپي. د غزني د پښتنو ولسوالیو په زرګونه کورنۍ د غزني ښار ته مهاجر شوي دي، او هلته د غزني په ښار کې ژوند ځکه ورته ګران دی چې د درې کمرو کور کرایه کم تر کمه ۶۰۰۰ افغانۍ ده، او روزګار درجه د صفر سره مساوي ده.
همدارنګه د کندهار او هلمند په اکثرو ولسوالیو کې د سختو جګړو له امله خلک تر دوه سپوږمو راغلي دي، هغوی د امنیه قمندان عبدارازق له کړنو څخه سخت سر ټکوي، اکثر تجاران او هغه خلک چې په وس کې نسبتاً ښه وي د پاکستان کوئټې ښار، مرکز کابل او یا هرات ته په کډه شوي دي، پدې وروستیو کې له لس زرو څخه زیات کسان د امریکایانو په بمباریو او د دولتي چارواکو او طالبانو تر منځ په جګړو کې له منځه تللي دي، چې تقریباً هر کور زیانمن شوی دی. په هلمند کې ځايي خلک وايي چې حالاتو د ټوپکسالارانو د وخت رنګ اخیستی دی، نشي کولای خپله لور یا زوی تر روغتون پورې ورسوي او یا یې ښونځي ته ولیږي، ددې تر څنګ هره ورځ د امنیتي ځواکونو له لوري په لارو او ګودرو کې ځورول کیږي، او توکي ځینې اخیستل کیږي.
د ملګرو ملتونو یو راپور وايي چې د سپتمبر له میاشتې تر اکتوبر پورې په افغانستان کې د جنګ له امله ۹۰۰ ملکیان وژل شوي دي چې ۱۲۲ پکې ښځې دی.
په کابل کې یو چارواکۍ وايي چې که حالات همداسې پاتې شي او مونږ په شمال او جنوب کې پخواني ټوپک سالارانو ته اسلحې ورکړو او اکمال یې کړو نو ملکي وګړي به یو ځل بیا د هغه تاریخ تکرار وویني چې په ۱۹۹۰ لسیزه کې د مجاهدینو ترمنځ په خپل منځينۍ جګړو کې تېر شوی دی، او د انسان مرګ به یو ځل بیا د ۱۰۰۰ افغانیو په ارزښت شي .
